POH-GGZ vs psycholoog: wat is het verschil en bij wie ga je eerst?

Kort antwoord. De POH-GGZ is de praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg in de huisartsenpraktijk: voor lichte tot matige klachten, kortdurend (meestal 1 tot 6 gesprekken), zonder wachtlijst bij HeyDoc en zonder eigen risico. Een psycholoog (basis-GGZ) of de gespecialiseerde GGZ is voor langere behandeling of diagnostiek, heeft een verwijzing nodig, heeft in de regio Leiden vaak maanden wachttijd en kost wel eigen risico. In de praktijk begin je bijna altijd bij je huisarts en de POH-GGZ; van daaruit wordt zo nodig gericht doorverwezen.

In het kort

| | POH-GGZ | Psycholoog (basis-GGZ) | Gespecialiseerde GGZ | |---|---|---|---| | Voor wie | Lichte tot matige klachten | Afgebakende stoornis, kortdurende behandeling | Ernstige of complexe problematiek, diagnostiek | | Waar | In je eigen huisartsenpraktijk | Zelfstandige praktijk | GGZ-instelling | | Aantal gesprekken | 1 tot 6 | 5 tot 10 | Open einde | | Wachttijd (regio Leiden) | Bij HeyDoc geen | Weken tot maanden, afhankelijk van verzekeraar en contract | Vaak meer dan 6 maanden | | Eigen risico | Nee, valt onder huisartsenzorg | Ja | Ja | | Verwijzing nodig | Nee, via je huisarts | Ja | Ja |

Wat doet een POH-GGZ?

De POH-GGZ (praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg) werkt in de huisartsenpraktijk onder regie van de huisarts. Taken:

• Eerste inschatting van psychische klachten met gevalideerde vragenlijsten (PHQ-9 depressie, GAD-7 angst, AUDIT-C alcohol, 4DKL algemeen)
• Kortdurende begeleiding: meestal 1 tot 6 gesprekken
• Psycho-educatie: uitleg over wat er speelt
• Leefstijlinterventies (slaap, beweging, alcohol, cafeïne)
• Beoordelen of verwijzing naar psycholoog of GGZ nodig is

De POH-GGZ is geen psycholoog, maar heeft ruime ervaring met de eerste lijn en kan vaak binnen enkele gesprekken veel opleveren. Een goede algemene uitleg over psychische klachten en wat je er zelf aan kunt doen staat op Thuisarts.nl.

Wanneer is een psycholoog of GGZ nodig?

• Als de klachten aanhouden na het POH-GGZ-traject
• Bij complexere diagnosen zoals trauma, persoonlijkheidsproblematiek, ernstige depressie of bipolariteit
• Als er diagnostiek nodig is (bijvoorbeeld ADHD, autisme)
• Wanneer het behandelplan cognitieve gedragstherapie (CGT), EMDR of andere geprotocolleerde vormen vraagt

De POH-GGZ werkt dan samen met de huisarts aan een gerichte ZorgDomein-verwijzing naar:

• Basis-GGZ (BGGZ): kortdurend (5 tot 10 sessies), voor duidelijk afgebakende stoornissen
• Gespecialiseerde GGZ (SGGZ): langerdurend, voor ernstiger of complexere problematiek

Let op: welke psycholoog je kunt kiezen en hoe snel je terechtkunt, hangt in de praktijk sterk af van je zorgverzekeraar. Psychologen hebben contracten met sommige verzekeraars en niet met andere, en niet-gecontracteerde zorg wordt soms maar deels vergoed. Check dat vóór je een intake plant; wij helpen je daarbij.

Wanneer begin je bij POH-GGZ?

Eigenlijk altijd, tenzij je al een lopend GGZ-traject hebt of duidelijk specialistische zorg nodig hebt (bijvoorbeeld na een suïcidepoging of bij psychose; dan crisisdienst). Redenen om bij POH-GGZ te starten:

• Je klachten zijn recent en mogelijk licht tot matig
• Je wilt eerst kijken of het met 1 tot 6 gesprekken te verhelpen is
• Je wilt geen eigen risico aanspreken
• Je wilt dat alles binnen je eigen huisartsenpraktijk blijft

Waarover kun je bij POH-GGZ praten?

• Stress, spanningsklachten, piekeren
• Slaapproblemen
• Somberheid en depressieve klachten
• Angstklachten (paniek, sociale angst, gegeneraliseerde angst)
• Verlies en rouw
• Werkgerelateerde klachten en (dreigende) burn-out
• Relatieproblemen
• Alcoholgebruik (ondersteund door AUDIT-C)
• Algemene levensfase-vragen (ouderschap, scheiding, pensioen)

ADHD en autisme bij volwassenen: hoe pakken we dat aan?

Dit is een groeiende groep in mijn spreekkamer, en een onderwerp met mijn speciale interesse. Een paar dingen die ik heb geleerd:

De eerste stap is een goed gesprek, niet meteen een verwijzing. Bij een vermoeden van ADHD of autisme doe ik zelf de eerste screening. Dat is nodig, omdat ADHD zelden alleen komt. Soms zit er iets ónder de ADHD-achtige klachten: slaaptekort, langdurige stress, angst of een trauma geven concentratieproblemen en onrust die sprekend op ADHD lijken, maar het niet zijn. En soms is het precies andersom: iemand komt met een depressie of een burn-out, en pas bij doorvragen blijkt dat er al dertig jaar onbehandelde ADHD onder zit. Die laag eerst uitdiepen scheelt maanden zoeken op de verkeerde wachtlijst.

Daarna hangt de route af van je hulpvraag.

• Wil je vooral weten wat er speelt (diagnostiek), dan verwijzen we naar een GGZ-aanbieder die volwassenen-ADHD of autisme-diagnostiek doet. De wachttijd loopt uiteen van kort tot lang, afhankelijk van de aanbieder en of die een contract heeft met jouw verzekeraar.
• Gaat het om een eenmalig medicatieadvies, bijvoorbeeld bij een al bekende diagnose, dan verwijzen we soms voor een eenmalig consult naar Transparant GGZ. Dat kan snel gaan, waarna ik de medicatie zelf verder begeleid.
• Heb je na een diagnose vooral behoefte aan handvatten voor dagelijks functioneren, dan kan de POH-GGZ of een coach vaak meer dan een lange specialistische behandeling.

Een goede patiëntenuitleg over ADHD bij volwassenen staat op Thuisarts.nl; dat is een nuttige voorbereiding op het eerste gesprek.

Amir Mirrezai, huisarts bij HeyDoc in Leiden

Hoe start ik een POH-GGZ-traject bij HeyDoc? (in het kort)

1. Stuur een chatbericht via je patiëntenportaal of bel 071 781 0036.
2. Je huisarts bespreekt kort je klacht en regelt de aanmelding bij de POH-GGZ.
3. De POH-GGZ plant een eerste afspraak, fysiek op de praktijk of via videoconsult, meestal dezelfde week.
4. Je doorloopt samen een gevalideerde screening en maakt een plan; na 1 tot 6 gesprekken evalueren jullie samen.

Voor expats en internationale studenten

De POH-GGZ-gesprekken bij HeyDoc, huisarts in Leiden, kunnen volledig in het Engels. Onze praktijk is sterk internationaal, en ik merk dat psychische klachten in verschillende culturen heel anders worden benoemd en beleefd; daar houden we rekening mee. Voor internationale studenten geldt: Aon-studentenverzekering dekt de POH-GGZ volledig en wij declareren rechtstreeks.

Uit de spreekkamer

Onze POH-GGZ is er voor korte trajecten, en dat werkt verrassend vaak. Wat ik ook merk: psychische klachten zijn het ene onderwerp waarvoor ik liever iemand zie dan via de chat spreek. Tekst mist toon, tempo en stiltes, en dat zijn precies de dingen waar ik op let. Daarom plannen we voor dit soort klachten een video- of praktijkgesprek, nooit alleen chat. Is er diagnostiek nodig, dan verwijzen we. Maar je bent altijd eerst welkom bij mij als huisarts om het te bespreken; een goed eerste gesprek scheelt vaak maanden.

Amir Mirrezai, huisarts bij HeyDoc in Leiden

Veelgestelde vragen over POH-GGZ en psycholoog

Wanneer ga ik naar de POH-GGZ en wanneer naar een psycholoog? De POH-GGZ is er voor korte trajecten bij lichte tot matige klachten, zonder verwijzing en zonder eigen risico. Is er diagnostiek of langere behandeling nodig, dan verwijzen we door naar een psycholoog of de GGZ; daar heb je een verwijzing voor nodig en betaal je eigen risico. Twijfel je, begin dan bij je huisarts.

Kan ik bij de huisarts terecht met een vermoeden van ADHD of autisme? Ja. Bespreek het eerst met je huisarts; die doet de eerste screening en kijkt of er iets anders onder de klachten zit. Voor de diagnose zelf verwijzen we meestal door; voor een eenmalig medicatieadvies bij een bekende diagnose kan dat soms snel via Transparant GGZ.

Hoe lang is de wachttijd voor de POH-GGZ bij HeyDoc? Er is geen wachtlijst; de eerste afspraak is meestal dezelfde week. Voor een psycholoog of de GGZ in de regio Leiden moet je rekenen op weken tot maanden, afhankelijk van de aanbieder en je verzekeraar.

Kost een gesprek met de POH-GGZ eigen risico? Nee. De POH-GGZ valt onder huisartsenzorg en gaat niet van je eigen risico af. Een psycholoog of GGZ-behandeling telt wel mee voor je eigen risico.

Waarom hangt de keuze voor een psycholoog af van mijn verzekeraar? Psychologen sluiten contracten met verzekeraars. Ga je naar een psycholoog zonder contract met jouw verzekeraar, dan krijg je bij een naturapolis vaak maar een deel vergoed. Wij kijken bij de verwijzing mee welke aanbieders bij jouw polis passen.

Crisis of spoed?

• Acute suïcidegedachten of psychose: bel 112 of de regionale GGZ-crisisdienst.
• 113 Zelfmoordpreventie: bel 0800-0113 of chat via www.113.nl.
• Tijdens openingstijden, niet-spoed: 071 781 0036.