Online huisarts of toch naar de praktijk? E-consult, videoconsult of bezoek per klacht
Wanneer is een chat of videoconsult met je huisarts genoeg en wanneer kun je beter langskomen? Praktische gids per klacht, met cijfers uit een praktijk die driekwart online afhandelt.
Kort antwoord. Een online huisartsconsult (chat, e-consult of video) is genoeg als het vooral om overleg, uitleg, een foto of een herbeoordeling gaat: herhaalrecepten en medicatievragen, uitslagen, huidklachten met een goede foto, en controles van bloeddruk, diabetes of cholesterol. Kom naar de praktijk als ik je moet onderzoeken, als er apparatuur nodig is (bloedprik, ECG, echo), als er iets gedaan moet worden zoals hechten, of als je echt ziek bent. Psychische klachten doe ik liever via video of op de praktijk dan via de chat. Twijfel je? Begin met een chatbericht; dan bepalen we samen de volgende stap. Bij HeyDoc eindigt ongeveer 20 tot 30 procent van de chats alsnog in een afspraak.
Zo kies je (in het kort)
- Begin met een chatbericht: wat is de klacht, sinds wanneer, wat heb je al geprobeerd, wat is je vraag. Voeg een foto toe als het om huid, oog, wond of mond gaat.
- Gaat het om een herhaalrecept, een uitslag, een medicatievraag of een controle van een bekende aandoening? Dan is de chat meestal het eindpunt.
- Wil de huisarts je zien of horen, bijvoorbeeld bij psychische klachten of een langer gesprek, dan wordt het een videoconsult.
- Is lichamelijk onderzoek, een ECG, echo, bloedprik of een ingreep nodig, of ben je echt ziek? Dan plan je een afspraak op de praktijk, meestal dezelfde of de volgende dag.
- Bij alarmsymptomen (hevige pijn, benauwdheid, verwardheid, hevig bloeden) bel je direct: 071 781 0036 tijdens openingstijden, huisartsenpost 088 427 47 00 daarbuiten, 112 bij levensgevaar.
Hoe het bij ons in de praktijk uitpakt
We hebben elke werkdag spreekuur aan de Lammenschansweg in Leiden, en toch is maar ongeveer een kwart van onze consulten fysiek. Op een drukke dag zie ik maximaal zo'n zeven patiënten op de praktijk. De rest, ruwweg driekwart, handelen we online af, meestal via de chat en soms via video. Dat is geen doel op zich. Het is wat er overblijft als je per klacht kijkt wat er nodig is. Het betekent wel dat ik voor de mensen die wél komen de tijd heb: een consult duurt bij ons minimaal 15 minuten en vaak een half uur of langer.
Huidproblemen gaan verrassend goed online. Een scherpe foto van een plek, uitslag of bultje, plus twee vragen over jeuk en duur, is vaak genoeg om te zeggen wat het is en wat je moet doen. Twijfel ik, dan vraag ik je alsnog langs te komen. Herhaalmedicatie en controles van chronische aandoeningen gaan ook prima via de chat: een bloeddruk die je thuis meet, labwaarden bij diabetes of cholesterol, een schildklierwaarde. Daar hoef je geen ochtend voor vrij te maken.
Psychische klachten zijn juist moeilijk via de chat. Tekst mist toon, tempo en stiltes, en dat zijn precies de dingen waar ik op let. Ik vraag me eerlijk gezegd af of dit soort zorg ooit zonder enige vorm van echt contact kan. Bij somberheid, angst of stress plannen we daarom een video- of praktijkgesprek, of je gaat direct naar onze POH-GGZ.
En als iemand ziek is, wil ik iemand zien. Koorts, hoesten, oorpijn, een kind dat hangerig is: dan wil ik de temperatuur meten, naar de longen luisteren of in de oren kijken. Dat kan niet via een scherm, en dat hoeft ook niet, want je kunt dezelfde of de volgende dag terecht. Dat iemand een week moest wachten op een afspraak is bij ons nog niet voorgekomen.
Twintig tot dertig procent van de chats wordt een afspraak. Dat zie ik niet als een mislukking van de chat. De chat levert mij de informatie waarmee ik weet of ik je moet zien, en jou een afspraak zonder dat je eerst je verhaal aan een assistente hebt verteld.
Amir Mirrezai, huisarts bij HeyDoc in Leiden
Online huisarts of fysieke huisarts: is dat een keuze?
Niet echt. Een "online huisarts" die je alleen via een scherm spreekt en geen praktijk heeft waar je terechtkunt, kan een deel van het werk doen, maar niet het deel waarvoor je echt een dokter nodig hebt: luisteren, voelen, een echo maken, een wond hechten. Een praktijk die alles via de balie en de wachtkamer laat lopen, laat jou daarentegen een ochtend vrij nemen voor een vraag die in twee chatregels beantwoord kan worden.
Wat werkt, is de combinatie: een vaste huisarts die je kent, die je online bereikt voor wat online kan, en bij wie je snel op de praktijk terechtkunt als dat nodig is. Zo hebben wij het bij HeyDoc, huisarts in Leiden, ingericht; hoe dat er in de praktijk uitziet, lees je in hoe werkt een e-consult en op onze pagina over de online huisarts in Leiden.
Wat goed via de chat kan
De vuistregel: hoe meer de informatie die ik nodig heb alleen uit lichamelijk onderzoek komt (luisteren naar het hart, voelen aan een gewricht, drukken op de buik), hoe meer reden om te komen. Hoe meer een klacht draait om uitleg, advies, een herhaling of het beoordelen van iets afgebakends dat je kunt fotograferen, hoe sneller de chat volstaat.
Bovenaan staat voor mij huidzorg. Een uitslag, een schimmelplek, een geïrriteerde huid, een wond waarvan je wilt weten of hij netjes geneest, een moedervlek die er anders uitziet dan op een eerdere foto: met een goede foto kom ik daar bijna altijd uit. Daarna herhaalmedicatie en alles eromheen, zoals een vraag over bijwerkingen of de dosering, of een wijziging binnen een lopende behandeling. Uitslagen terugkoppelen gaat ook prima via de chat, net als de CVRM-controles bij hoge bloeddruk, diabetes of cholesterol, waarbij je thuis gemeten waarden doorgeeft en we de medicatie zo nodig bijstellen.
En dan is er een categorie die mensen vaak vergeten: administratie. Een verwijzing die het ziekenhuis opnieuw wil hebben omdat de oude verlopen is, een herverwijzing voor een vervolgtraject, een brief die ergens heen moet. Daar hoef je echt niet voor in de wachtkamer te zitten. Hetzelfde geldt voor klachten met een bekend patroon (een milde verkoudheid zonder alarmsymptomen, een terugkerende blaasontsteking bij iemand bij wie we de oorzaak al kennen, hooikoorts bij iemand die dat elk jaar heeft) en voor de gewone vragen waar je even een arts voor nodig hebt zonder dat er iets onderzocht hoeft te worden: hoe je het beste kunt stoppen met roken, of een andere anticonceptie bij je past, wat je moet regelen voor een reis, of dat nieuwe symptoom sinds gisteren reden is om terug te komen na het consult van vorige week.
Het voordeel van de chat is niet alleen dat je niet hoeft te reizen. Je kunt rustig opschrijven wat er aan de hand is, ik kan het in alle rust lezen, en je hebt achteraf zwart op wit wat we hebben afgesproken. Antwoord krijg je dezelfde werkdag. Mocht ik dat een keer vergeten, dan is dat een menselijke fout en mag je me gerust achterna zitten.
Wanneer ik liever video doe
Video kies ik als beeldcontact iets toevoegt, maar lichamelijk onderzoek niet strikt nodig is. Bij psychische klachten dus altijd: een eerste gesprek over somberheid, angst, slecht slapen of werkstress, vervolggesprekken in een POH-GGZ-traject, een gesprek over stoppen met roken of minder drinken. Ook bij gesprekken die langer duren of waarin veel uitgelegd moet worden, zoals het bespreken van een diagnose, een ingewikkelde medicatieafweging, de voorbespreking van een operatie of een gesprek over rouw of de overgang.
Soms wil ik gewoon even meekijken zonder dat je daarvoor hoeft te komen: een keel die rood is of witte vlekken heeft, een rood oog of een gezwollen ooglid, een huidplek waarbij ik wil zien hoe hij beweegt of aanvoelt, of een arm die je even moet optillen zodat ik zie hoe ver dat gaat. En video is handig als komen lastig is, omdat je ziek thuis zit, slecht ter been bent, je werk niet kunt onderbreken of al halverwege een reis bent.
Wanneer je echt moet komen
Als je ziek bent, wil ik je zien. Koorts, hoesten, oorpijn, benauwdheid: temperatuur, longen en oren beoordeel ik zelf. Dat geldt dubbel voor zuigelingen en jonge kinderen met koorts of koliekachtige klachten. Hetzelfde voor klachten van hart of longen waarbij ik moet luisteren, buikpijn waarbij ik moet voelen, gewrichtsklachten waarvoor specifieke tests bestaan en neurologische klachten waarbij reflexen en kracht getest moeten worden.
Dan is er alles wat apparatuur of handen vraagt. Dat kan alleen op de praktijk:
- Bloedonderzoek, ECG, spirometrie, gehoortest
- Echografie, vaak direct tijdens het consult
- Bekkenonderzoek of uitstrijkje
- Hechten, een moedervlek of lipoom verwijderen, wratten aanstippen, oorsmeer verwijderen
- Een spiraal plaatsen of verwijderen
- Vaccinaties
Bij plotse hevige pijn, pijn op de borst, ernstige kortademigheid, hevig bloeden of een verandering in bewustzijn chat je niet eerst. Dan bel je, en bij levensgevaar bel je 112. Twijfel je of iets spoed is, lees dan wanneer naar de huisarts, de huisartsenpost of 112.
Twijfel? Begin met een chat
In verreweg de meeste gevallen kun je gewoon beginnen met een bericht. Ik lees het en bepaal, samen met jou, of het hiermee klaar is, of ik je via video wil spreken, of je naar de praktijk moet komen, of dat het zo dringend is dat je nu naar de huisartsenpost moet. Dat is hetzelfde werk dat een goede assistente aan de telefoon doet, alleen doe je het nu rechtstreeks met je eigen arts en op basis van wat jij zelf opschrijft.
Een paar dingen maken een chatbericht beter. Schrijf op wat de klacht is, sinds wanneer, wat je al hebt geprobeerd en wat je van mij wilt weten. Voeg een foto toe als het om huid, oog, wond of mond gaat; dichtbij, scherp en bij daglicht. Noem andere medicatie, allergieën of eerdere klachten op dezelfde plek. Houd het bij één kwestie per bericht; vijf vragen tegelijk werken ook in een chat niet goed. En stuur niet twee keer hetzelfde; je krijgt dezelfde werkdag antwoord.
Chat, video en de praktijk zijn bij ons geen aparte trajecten met aparte facturen. Je begint waar het past en we schakelen als dat nodig is. Als verzekerde kost het je in alle gevallen niets.
Veelgestelde vragen over online en fysieke huisartsenzorg
Kan een online huisarts een fysieke huisarts vervangen? Nee, maar een huisarts die beide combineert wel. Driekwart van de vragen kan online, maar lichamelijk onderzoek, echo, ECG en ingrepen kunnen alleen op de praktijk. Bij HeyDoc heb je één vaste huisarts die je online bereikt en bij wie je dezelfde of de volgende dag op de praktijk terechtkunt.
Welke klachten gaan het best online? Huidproblemen met een goede foto, herhaalmedicatie en medicatievragen, uitslagen, en controles van chronische aandoeningen zoals bloeddruk, diabetes en cholesterol.
Welke klachten kun je beter niet via de chat doen? Psychische klachten: daarvoor plannen we altijd een video- of praktijkgesprek. En alles waarbij je echt ziek bent of lichamelijk onderzoek nodig is.
Hoe snel krijg ik antwoord op een chatbericht? Dezelfde werkdag. Moet je gezien worden, dan kun je meestal dezelfde of de volgende dag terecht.
Hoe vaak eindigt een chat alsnog in een afspraak? Bij HeyDoc in ongeveer 20 tot 30 procent van de gevallen. Dat is de bedoeling: de chat is de triage, de afspraak volgt als het nodig is.
→ Schrijf je in → Lees over de digitale werkwijze
Dit is algemene informatie en geen persoonlijk medisch advies. Bij twijfel altijd contact opnemen met je huisarts of bij spoed met 112.